BLOG · GÜNDEM
AfD’nin Sachsen-Anhalt Zaferi:
Endişelenmeli misin?
AfD Sachsen-Anhalt’ta birinci parti oldu. Peki bu, Almanya’ya çalışmaya gelmek isteyenler için ne anlama geliyor? Bir eyalet seçimi, federal göç ve çalışma mevzuatını bir gecede değiştirir mi? Sakin bir değerlendirme.
Hamza Çakın · IR - Law / Consultant
Son birkaç gündür özellikle Almanya’da yaşayan veya Almanya’ya gelmeyi planlayan Türk vatandaşlarından aynı soruyu duyuyorum: “AfD %44 aldı, şimdi ne olacak?” AfD’nin Sachsen-Anhalt’ta %43,8 oy alması küçümsenecek bir sonuç değil. Almanya siyaseti açısından önemli bir sonuç ve yaratacağı siyasi etkileri önümüzdeki dönemde daha çok konuşacağız. Ama seçim sonucuna sadece “AfD %44 aldı” diye bakınca tablo eksik kalıyor. Diğer partilerin toplam oyuna baktığında seçmenlerin yaklaşık %56’sı AfD’ye oy vermemiş. Üstelik CDU, SPD, Yeşiller ve Sol Parti, AfD ile koalisyona yanaşmayacaklarını açıkça söylüyor; BSW’nin pozisyonu ise biraz daha farklı. Yani AfD’nin birinci parti olması, “Sachsen-Anhalt’ı artık AfD tek başına yönetecek” anlamına gelmiyor. AfD’nin Landtag’da mutlak çoğunluk için 42 sandalyeye ihtiyacı var; seçim sonucunda 39 sandalye aldı. Bundan sonraki asıl mesele, hükümetin nasıl kurulacağı.
Bunları özellikle söylüyorum, çünkü seçimden sonra sosyal medyada çok hızlı şekilde “Almanya artık Türklere kapandı”, “çalışma vizeleri zorlaşacak”, “artık Almanya’ya kimse alınmayacak” gibi yorumlar çıkmaya başladı. Bence burada biraz sakin olmak gerekiyor. Bir eyalet seçiminin sonucuyla Almanya’nın federal göç ve çalışma mevzuatı bir gecede değişmiyor. Oturum, çalışma ve vatandaşlık gibi konuların önemli bir bölümü federal düzeyde düzenleniyor. Yani bugün Türkiye’den Almanya’ya çalışmak için gelmek isteyen birinin önündeki hukuki yollar, AfD’nin Sachsen-Anhalt’ta birinci parti olması nedeniyle ortadan kalkmış değil. Fırsat Kartı, çalışma amaçlı oturumlar ve nitelikli çalışanlara yönelik mevcut sistem bugün hâlâ yürürlükte. Elbette siyasi atmosferi önemsiz görmemek lazım: Eyaletlerin kamu yönetimi, eğitim, polis ve bazı uygulamalarda önemli yetkileri var. Siyasi dengelerin değişmesinin ileride bazı etkileri olabilir. Ama bugünkü sonucu, bugün sahip olduğumuz hukuki hakların bir gecede ortadan kalkması gibi yorumlamak doğru değil.
AfD Neden Bu Kadar Yüksek Oy Aldı?
Asıl konuşulması gereken noktalardan biri bu. AfD’nin %43,8 almasını yalnızca “Sachsen-Anhalt’ta insanlar göçmenlere karşı” diye açıklamak bana fazla kolaycı geliyor. Göç ve yabancılar konusu elbette AfD’nin en önemli siyasi başlıklarından biri. Ama seçim haritasına yakından baktığında başka bir tablo görüyorsun. AfD en güçlü olduğu yerler ağırlıklı olarak kırsal bölgeler ve küçük yerleşimler. Bazı seçim bölgelerinde oy oranı %50’nin üzerine çıkarken, eyaletin iki büyük şehri Magdeburg ve Halle’de eyalet ortalamasının oldukça altında kalıyor. Yani yalnızca göçmen nüfusu üzerinden açıklanabilecek basit bir denklem yok. Doğu Almanya’nın birleşmeden sonra yaşadığı ekonomik ve demografik dönüşüm, nüfus kaybı, gençlerin başka bölgelere gitmesi, kırsalın giderek yaşlanması ve insanların kendini siyasi merkezlerden uzak hissetmesi gibi pek çok faktörü birlikte düşünmek gerekiyor.
Bu açıdan bakınca AfD’ye verilen oyların bir bölümünü, mevcut siyasi düzene duyulan tepki olarak okumak da mümkün. “Bizi kimse dinlemiyor” düşüncesi, Almanya’nın doğusundaki bazı bölgelerde uzun zamandır siyasetin önemli konularından biri. Ekonomik gelecekle ilgili kaygılar, büyük şehirlerle kırsal arasındaki fark ve Doğu ile Batı Almanya arasındaki tarihsel ekonomik farklar da bu tabloya ekleniyor. Bunların hiçbiri göç konusunun önemsiz olduğu anlamına gelmiyor; sadece AfD’nin başarısını tek bir nedene bağlamanın doğru olmadığını gösteriyor.
Magdeburg ve Halle’ye Yakından Bakınca
Magdeburg ve Halle burada özellikle ilginç, çünkü Sachsen-Anhalt’ın geri kalanından birçok açıdan ayrışıyorlar. Magdeburg eyaletin başkenti ve aynı zamanda önemli bir üniversite, sanayi ve lojistik merkezi. Berlin’e yaklaşık 150 kilometre uzaklıkta; A2 ve A14 otoyolları, demiryolu ve su yolu bağlantılarıyla önemli bir ulaşım noktası. Halle ise Leipzig ile birlikte bölgenin en önemli şehirlerinden biri; üniversite yapısı, ekonomik hareketliliği ve daha kozmopolit şehir hayatıyla kırsal Sachsen-Anhalt’tan ayrılıyor. Bu iki şehirde yabancı nüfus oranı eyalet ortalamasının üzerinde. Buna rağmen AfD bu şehirlerde eyalet genelindeki %43,8 seviyesine ulaşamadı.
Magdeburg’un seçim bölgeleri arasında da ciddi farklar var: Bir bölgede AfD %39’a yaklaşırken başka birinde %24 civarında kalıyor. Halle’de de benzer bir durum var; bazı bölgelerde %40’ın üzerine çıkarken bazılarında %20’nin altında kalıyor. Asıl dikkat çekici nokta bu: Aynı şehir içinde bile tercihler bu kadar değişebiliyorsa, meseleyi “göçmenler arttı, insanlar AfD’ye oy verdi” diye açıklamak mümkün değil. Üniversitelerin, genç nüfusun ve ekonomik hareketliliğin yoğun olduğu bölgelerde AfD’nin daha düşük, kırsalda çok daha yüksek oy alması arasında ayrıca düşünülmesi gereken bir ilişki var. Bu yüzden Sachsen-Anhalt seçimlerini değerlendirirken yalnızca toplam oy oranına değil, oyların nereden geldiğine de bakmak gerekiyor.
Almanya’ya Gelmeyi Planlıyorsan Bu Ne Anlama Geliyor?
Benim açımdan en önemli konu bu. Son günlerde seçim sonucu yüzünden Almanya planını sorgulayan insanlar görüyorum. Şu anda bunun için bir sebep olduğunu düşünmüyorum. AfD’nin Sachsen-Anhalt’ta birinci çıkması önemli bir siyasi gelişme, ama Türkiye’den Almanya’ya çalışmaya gelmek isteyenlerin önündeki mevcut yolların kapandığı anlamına gelmiyor. Almanya’nın federal çalışma ve göç mevzuatı yürürlükte; bugün başvuru yapmak isteyen biri yine mevcut şartlara göre başvurusunu yapabilir.
Tabii ki Almanya’daki siyasi gelişmeleri takip etmek gerekiyor. AfD’nin yükselişi artık göz ardı edilebilecek bir durum değil ve önümüzdeki dönemde göç, vatandaşlık, entegrasyon ve yabancılarla ilgili tartışmaların sertleşmesi mümkün. Ama burada siyasi söylemle yürürlükteki hukuku birbirinden ayırmak gerekiyor. Bir partinin seçimde yüksek oy alması bir şey, tek başına hükümet kurabilmesi başka bir şey; hükümet kursa bile federal mevzuatı istediği gibi değiştirebilmesi ise tamamen başka bir şey.
O yüzden şu an söyleyebileceğim şey basit: Panik yapmaya gerek yok, ama gelişmeleri görmezden gelmek de doğru değil. AfD’nin Sachsen-Anhalt’taki sonucu Almanya siyaseti açısından ciddi bir gelişme; bunu küçümsemek yanlış olur. Ama “AfD %44 aldı, artık Türkler Almanya’ya gelemez” demek de şu an için doğru değil. Almanya’ya gelmeyi planlıyorsan bugün yapman gereken şey hâlâ aynı: Eğitimine, mesleğine ve durumuna göre hangi hukuki yolun sana uygun olduğunu belirlemek ve sürecini mevcut mevzuata göre yürütmek.
Siyaset değişebilir, seçim sonuçları değişebilir, hükümetler değişebilir. Önemli olan, bunlardan hangisinin gerçekten senin hukuki durumunu değiştirdiğini ayırt edebilmek. Hangi yolun sana uygun olduğunu netleştirmek istersen ücretsiz görüşmede birlikte bakabiliriz.
Kaynaklar: Landtagswahl Sachsen-Anhalt 2026 (Wikipedia) · Landeswahlleiter Sachsen-Anhalt · Make it in Germany
Bu yazı yazarın kişisel değerlendirmesini içerir ve hukuki danışmanlık yerine geçmez.